فاکتور های مهم قابل پیشگیری در صعود به ارتفاعات:

* فعالیت زیاد: تلاش و فعالیت زیاد یک فاکتور خطرزائ برای ابتلائ به بیماری کوه زدگی است.

همچنین فعالیت زیاد و سرما باعث افزایش فشار عروق ریوی و بدتر شدن ادم ریوی می شود.

* هیدراسیون: دهیدراسیون هم عاملی برای ایجاد بیماری حاد کوه زدگی می باشد.

هوای ارتفاعات خشک ، تعداد تنفس بالا ونفس کشیدن از راه دهان شایع است.بنابراین کوه نوردان باید حداقل 3 تا4 لیتر آب در روزهایی که در حال صعود هستند مصرف کنند و از خوردن نوشیدنیهای کافئین دار والکل بپرهیزند. در روزهای استراحت میزان مصرف مایعات اندکی کم می شود.

* عفونت: عفونتهای مجاری تنفسی فوقانی در ارتفاعات شایع است. شواهدی وجود دارد که این عفونتها باعث افزایش عفونت حاد ریوی می شود.

در ارتفاعات، عفونتهای مجاری فوقانی تنفسی ممکن است باعث دهیدراسیون بشود. بنابراین برای جلوگیری از دهیدراسیون باید میزان خوردن آب مناسب باشد.

* رژیم غذائی: یک رژیم غذائی پر کربوهیدرات برای ارتفاعات توصیه می شود.

ارتفا عات بیش از 3050 متر باعث ایجاد علائم بیماری کوه زدگی و ایجاد علائم غیر طبیعی در خلقیات افراد میشود. این تغییرات در طی روزهای اول ودوم شدید است ودر دو روز بعد از آن کاهش می یابد.

در ارتفاعات اغلب کاهش اشتها وکاهش تحمل نسبت به غذا وجود دارد. غذاهای چرب باعث کاهش اشتها می شوند. تهوع ناشی از ارتفاع هم باعث کاهش جذب غذا می شود. در نهایت افزایش فعالیت فیزیکی به دنبال کسب انرژی نا کافی باعث کاهش وزن بدن می شود.

مطالعات قبلی نشان داده اند که استفاده از مکملهای کربوهیدرات در ارتفاعات موثرند و باعث کاهش شدت علائم کوه زدگی می شوند.

یک رژیم غذائی سرشار از کربوهیدرات باعث باز سازی ذخایر گلیکوژن کبد و عضله و بهبود عملکرد فیزیکی شخص می شود. همچنین شواهدی وجود داردکه بهبود ظرفیت تحملی افراددر عادت کردن به ارتفاع در نتیجه تاخیر در تهی شدن ذخایر گلیکوژن عضله حاصل می شود. رژیمهای غذائی سرشار از کربوهیدرات باعث تحریک ونتیلاسیون و افزایش فشار اکسیژن شریانی و آلوئولار می شود.

نتایج یک مطالعه نشان داد که استفاده از کربوهیدرات به عنوان مکمل غذائی در افراد صعودکننده به ارتفاعات مناسب می باشد.همچنین استفاده از این مواد به صورت نوشیدنی موثرتر است وباعث کاهش علائم بیماری کوه زدگی می شوند.

* اشعه ماورائ بنفش: این اشعه به اندازه4% به ازائ 300 متر افزایش در ارتفاع ، افزایش می یابد. با توجه به این فرمول ، میزان اشعه ماورائ بنفش در قله اورست تقریبا 70% بیشتر از سطح دریا می باشد.

این افزایش اشعه با اشعه منعکس شده از برف ترکیب می شود واشعه زیادی وارد چشم می شود. بنابراین کوهنوردان دچار آفتاب سوختگی و کوری ناشی از برف در ارتفاعات می شوند که برای آنها ضروری است که از عینکهای ضد آفتاب مخصوص استفاده کنند.

 

 خواب در ارتفاعات: افراد صعود کننده به ارتفاعات دارای خواب مناسبی نمی باشند.

کیفیت خواب کم کم با خو گرفتن به ارتفاعات بهتر می شود.

 یک استراتژی عمومی برای تطابق ورزشکاران رشته های مختلف ورزشی است."Live-high & Train-Low"

در این حالت ورزشکاران در یک محیط طبیعی یا شبیه سازی شده مشابه ارتفاع متوسط (3000-2200 متر) می خوابند ودر طول در سطح نزدیک دریا تمرین می کنند. در این حالت یک تطابق نسبت به هیپوکسی بدون وارد آمدن شدت تمرین خاص تجربه می شود.

کیفیت خواب می تواند به طور منفی در اثر هیپوکسی و اختلال در تنفس در ارتفاعات بالا (5050-3500 متر) تحت تاثیر قرار بگیرد.این مشکلات تنفسی حتی در ورزشکارانی که در ارتفاعات شبیه سازی شده می خوابند، دیده شده است.

اگرچه مطالعاتی تاثیر کمی ازاثر محرومیت از خواب بر روی عملکرد ورزشکاران را نشان دادند. اما نمی توانیم تاثیرات دراز مدت هیپوکسی رابر روی ظرفیت تمرین در نظر نگیریم.

 

 

نویسنده: فیزیوتراپیست احسان قاسمی دانشجوی دکترای تخصصی فیزیوتراپی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی تهران